Uit het goede hout gesneden

Expositie van Tom Waterreus in de Tuindorpkerk

Van 22 mei tot 20 juli exposeert Tom Waterreus (1943) zijn beelden in de Tuindorpkerk. Het werk is elke zondag tot 12.00 uur te bezichtigen na de ochtenddienst. In een dienst van Ype Viersen op 19 juli zal er aandacht worden geschonken aan dit bijzondere werk.

Al jong voelde Tom Waterreus zich geroepen God te dienen en trad in bij het Dominicanenklooster in Nijmegen. Hij wist dat hij kunstzinnige gaven had en hoopte die in het klooster te kunnen gebruiken. Na het eerste kloosterjaar in Nijmegen werd hij naar Zwolle gezonden. De kunstenaar: "In Zwolle moest ik post ophalen, huishoudelijke dingen doen. Er was geen tijd voor kunst." Toen hij zijn wensen op tafel legde, vond hij geen gehoor bij zijn meerderen. Na tweeënhalf jaar kloosterleven trad hij uit en vertrok naar de beeldhouwafdeling van de Jan van Eyckacademie in Maastricht. Het was eind jaren zestig en er was een ware religieuze beeldenstorm aan de gang. Tom Waterreus voelde zich daar niet gelukkig bij. Iemand schreef: Het christendom is daarom voor mij dood, omdat er geen beelden geboren worden waarin het wonen kan. Waterreus: "Het zou wel eens mijn opdracht kunnen zijn om beelden te maken waarin het wel wonen kan. Sindsdien is mijn vrije werk bijna altijd religieus." Dat valt ook op bij een bezoek aan zijn atelier. Schappen vol met religieuze voorstellingen, kruisbeelden, oudtestamentische voorstellingen, heiligenbeelden en een kolossaal gipsen portret van Johannes XXIII. En bij al dit werk een persoonlijk verhaal. In Zwolle zijn twee beelden van hem te zien vanuit de openbare ruimte. In een nis boven de ingang van de Peperbus maakte hij een beeld van Maria met kind. Waterreus voegde de Thora toe om een duidelijke link te leggen met het joodse volk. Een ander beeld is dat van Thomas à Kempis, dat het oude moest vervangen. Dit beeld was neogotisch. Thomas à Kempis die recht vooruitkijkt, werd vervangen door een beeld dat vriendelijk naar beneden de Assendorperstraat in kijkt.

In 2007 werd Tom Waterreus getroffen door een herseninfarct. Dat had grote gevolgen. Hij werd afhankelijker en bleef met enkele lichamelijke gebreken kampen na de revalidatie. Het houwen in steen werd te zwaar en hij zocht andere mogelijkheden om zich in kunst te uiten. Dat werd hout, waar hij voor zijn infarct ook al veel mee werkte. Dat hout komt overal vandaan. Soms ziet hij het liggen bij afvalcontainers of als drijfhout op de oevers van de Ijssel. Vaak nemen vrienden het mee van hun vakantie-adressen in het buitenland. Het kunnen boomwortels, takken, planken, drempels zijn. Het hout wordt door hem bekeken en dan kan ineens een vorm tevoorschijn komen die om een kunstzinnige bewerking vraagt. Het is alsof de vorm in de materie slaapt en door de kunstenaar tot leven wordt gewekt.

De beelden die in de Tuindorpkerk zijn tentoongesteld nodigen uit tot een bedachtzaam kijken, een soort proeven, zoals men dat ook kan doen bij poëzie of religieuze teksten. In feiten zijn al zijn beelden poëtisch van aard, met een bijzondere vormentaal, gebruik makend van nieuwe metaforen voor oude verhalen en met een eigen ritmiek.

Sjouke Sytema