Nieuwe tentoonstelling in de kerk

SPEL VAN HET LICHT

Van 2 december tot half februari exposeert de Haarlemse schilder Jaap Binnenma een serie van vijftien schilderijen in de Tuindorpkerk.

Op veel schilderijen van Jaap Binnenma (1948) zien we ruimtes: industrieterreinen met resten van verlaten fabrieken, lege hallen, kamers en zolders van oude huizen, perrons en sporen onder de overkapping van een station. Het zijn schilderijen die je langzaam in je opneemt. Of andersom: het zijn ruimtes waar je wat aarzelend binnengaat. Niet omdat het niet duidelijk zou zijn wat er te zien is. Dat is wel direct duidelijk. Maar omdat je jezelf afvraagt wat het bijzondere is.
Dat is het binnenvallende licht, dat maakt de ruimte bijzonder. Door schaduwen wordt het contrast tussen licht en donker sterker. Door het zonlicht dat langs een muur strijkt, krijg je ineens oog voor de structuur van die muur. Je blik wordt eerst getrokken naar wat er oplicht. Dat deel van de ruimte komt in bijzonder licht te staan. Door het contrast is er ook spanning. Vaak zijn we ons dat niet bewust. Wanneer wij ergens binnenkomen, letten we vooral op wat er in die ruimte gebeurt: wat is er te koop, wat doen de mensen, of zoiets.

Leeg en groot
Maar op de schilderijen van Jaap Binnema gebeurt niets. Het is er stil. Er is alleen maar ruimte. Leeg en groot. Verlaten fabriekshallen of vervallen huizen waar het licht zogenaamd vrij spel heeft. Ze geven je te denken over wat ‘ruimte’ nu eigenlijk is. En nog wat verder mijmerend: hoe ziet mijn ‘ruimte’ er uit? Is die afgesloten of open? Kan daar licht van buiten binnenkomen? Leonard Cohen zong in het lied ‘Anthem’: “There is a crack in everything, that ‘s how the light gets in”. In alles zit een barst, maar juist daar komt het licht door naar binnen. Die afgedankte ruimtes waar het licht een eigen vrij spel heeft, worden dan metafoor voor een wonder waar je niet zomaar woorden voor hebt. Voor licht dat leven mogelijk maakt. En dan ben je blij dat er een schilder is die het laat zien. Kijk, het bestaat!

Soms zijn we ons wel bewust, dat een ruimte niet zomaar een ruimte is. Wanneer we een oude kerk binnenstappen en er valt zonlicht door hoge ramen dat aan de ene kant alles helder maakt en aan de andere kant een beetje schemerig, dan voel je dat zo’n kerk niet een zomaar willekeurige ruimte is. De ruimte krijgt iets spiritueels.
“Kerkinterieurs hebben dat bijzondere al van zichzelf”, zegt Binnema. Liever kiest hij de saaie fabriek. “Dan moet ik er naar zoeken wat de schoonheid kan zijn van zo’n omgeving.” Lange tijd vermeed Jaap het (groene) natuurlandschap vanwege de al te voor de hand liggende schoonheid. “Licht en schaduw, wolken en wind hebben er vrij spel. Het is een bron van onbegrensd genieten. Je hoeft alleen maar je ogen op te slaan en te kijken. Maar in de loop van de tijd ben ik mij meer en meer gaan concentreren op het stedelijke en de industrie. Een verlaten fabriekshal, een gebouw dat langzaam uit elkaar valt en vergaat, kan door de werking van het licht ‘eeuwigheidswaarde’ krijgen. Dat zou je de mystiek van het alledaagse kunnen noemen.”

Eeuwigheid
“Mijn inspiratie haal ik uit wat ik om me heen zie. Ik werk niet vanuit een fundamentele gedachte, de motieven om te schilderen bedenk ik nooit vooraf. Het is ‘kopieerlust des dagelijksen levens’, die bij mij al begon toen ik vier was. En soms, als ik het licht op een bijzondere manier zie vallen, denk ik: ‘Hier gebeurt eeuwigheid’. En dan is het wel zo dat ik dat achteraf graag aan anderen wil laten zien: zo zou je ook kunnen kijken.”

Als je Jaap Binnema doorvraagt wat hij met ‘eeuwigheid’ bedoelt, noemt hij de apostel Paulus. Die schreef in een van zijn brieven: ’Dit vergankelijke moet onvergankelijkheid aandoen en dit sterfelijke moet onsterfelijkheid aandoen.’ “Dat is eigenlijk wat ik probeer te doen. Het alledaagse, het aardse in bijzonder licht zetten. Wellicht anders dan Paulus bedoelde, denk ik daarbij niet aan een hiernamaals. Dat houdt me minder bezig dan wat er in het hier en nu gebeurt. Wat zich in onze wereld als niet bijzonder presenteert, krijgt door dat licht eeuwigheidswaarde. Daar is het mij om te doen!”

…………………………………………………………………………………………………..
Op woensdagavond 19 december, (aanvang: 20.00 uur) is Jaap Binnema gast in het “Huis in de wijk”. Hij zal dan meer vertellen over schilders en denkers die hem hebben geïnspireerd en een toelichting geven bij de geëxposeerde schilderijen.

Jaap Binnema “SPEL VAN HET LICHT”
15 schilderijen in de Tuindorpkerk
van zondag 2 december t/m zondag 10 februari
iedere zondag van 9.30 – 12.00 uur

………………………………………………………….

 

Bedrijven na de brand 2010 olie op doek 100 bij 150 cm