ZUSTERLIEF, BROEDERLIEF expositie gedichten en schilderijen in de Tuindorpkerk

Vanaf eind april tot en met juni is er in de Tuindorpkerk een expositie met schilderijen van Jeltje Hoogenkamp en gedichten van René van Loenen geïnspireerd door het Zonnelied van Franciscus van Assisi.

Zeven meditatieve schilderijen en zeven gedichten over Broeder Zon, Zuster Maan, Broeder Wind, Zuster Water, Broeder Vuur, Zuster Aarde, Zuster Dood nodigen kijkers en lezers uit om stil te staan bij de verbondenheid van mensen met de aarde die ze bewonen.

FRANCISCUS EN HET ZONNELIED
Franciscus schreef het Zonnelied ongeveer een jaar voor zijn dood in 1226. Hij was toen al ziek en had ondragelijke pijn aan zijn ogen. In de kloostercel waar hij lag liepen zoveel muizen rond dat hij dacht dat het werk van de duivel was. De wanhoop nabij, bidt hij: ‘Heer, kom mij te hulp zodat ik mijn ziekte kan verdragen’. Die nacht hoort Franciscus de stem van de Heer die zegt: ‘Verheug je … met je ziekte betaal je een voorschot op mijn rijk’.

Uit dankbaarheid voor de rust die hij in zijn kwellingen gevonden had, schreef een loflied op de schepping. Een eenvoudig lied dat tegelijk ook heel knap in elkaar zit. Zon en maan vertegenwoordigen het bovenaardse. De aarde is aanwezig in de vier elementen wind, water, vuur en aarde. Steeds genoemd in de relatie waarin ze staan tot de mens: als broeder en zuster, om en om. En in het laatste deel de mens die sterven moet (‘Lof zij U Heer om zuster dood’) en toch geroepen is om God te danken en te dienen.

In het Italiaans begint het lied met ‘Altissimo’: ‘Allerhoogste Heer’, en het laatste woord is ‘humilitate’: ‘… dankt en dient Hem met grote nederigheid’. Die spanning in het lied, tussen de Allerhoogste en menselijke nederigheid, tekent ook de spiritualiteit van Franciscus.

Het woord ‘humilitate’ is verwant met het woord ‘humus’ = grond of aarde. Dat heeft Franciscus beseft toen hij, met zijn middeleeuwse gevoel voor symboliek, kort voor zijn sterven aan zijn broeders vroeg om hem naakt op de grond te leggen. Zo drukte hij zijn verbondenheid met de aarde uit. De mens is gevormd uit aarde, humus. Dat besef van aardsheid kennen wij uit het scheppingsverhaal in Genesis 2. Gods levensadem bezielt de mensen. Daardoor kunnen we antwoorden op de roepstem van de Schepper. En tegelijk zijn we ook gebonden aan de aarde. De oproep tot nederigheid komt vanuit het besef van die verbondenheid.

Bij de tentoonstelling is ook het boekje ‘Zusterlief Broederlief’ verkrijgbaar met 70 gedichten van zestien dichters en afbeeldingen van de schilderijen van Jeltje Hoogenkamp. Het boek kost € 15,–.

 

Van zondag 28 april t/m zondag 30 juni 2019 in de Tuindorpkerk. Iedere zondag van 9.30 tot 12.00 uur.

Op zondag 12 mei zal tijdens de viering aandacht worden besteed aan de elementen Wind en Aarde die ook in het Zonnelied worden bezongen en onderdeel zijn van de tentoonstelling Zusterlief, Broederlief.

expositie mei 2019