Groen en Eerlijk

Zaterdag 7 oktober was in Hoogland (bij Amersfoort) de jaarlijkse Groene Kerkendag, georganiseerd door Kerk en Actie en Tear. 

Inmiddels hebben 140 kerken zich bij Groene Kerk [logo in bijlage]aangesloten. Vorig jaar waren dat er nog maar 100. Ook een aantal moskeeën is van de partij. Het idee is om ook synagogen er bij te betrekken. Denkbaar is dat de naam en de vormgeving van het programma van de Groene Kerkendag op termijn zal gaan wijzigen. Maar de verbinding is en blijft het verantwoord omgaan met Gods schepping - christen, moslim of jood, dat maakt geen verschil. Eigenlijk was de rode draad de hele dag: weten wat er aan de hand is, keuzes maken - en daar zijn keuzes bij die ingrijpend kunnen zijn - en volhouden.

Klik hier voor een drietal impressies uit het ochendgedeelte:

1. Martine Vonk over het verband tussen consumptie en schepping

2. Adrian de Groot Ruiz over de eerlijke prijs van producten

3. Jochum Veerman over een koerswijziging bij Fair Trade.

1. Martine Vonk - Het verband tussen consumptie en schepping

Dr. Martine Vonk, lector ethiek en technologie bij Saxion Hogeschool besprak de grootste veroorzakers van klimaatverandering: de voedselproductie, het vervoer en de wijze waarop we verwarmen, koken en verlichten. Er zit nu 40% meer CO2 in de lucht dan in 1850. Na 1945 neemt de hoeveelheid CO2 enorm toe. 49% van de toename van de CO2 in de atmosfeer wordt veroorzaakt door de 10% rijkste mensen.
Inmiddels is de temperatuur op aarde al met 0,8 à 0,9 graden gestegen. En daar blijft het zeker niet bij. Het zou al knap zijn als we de opwarming tot 2 graden zouden kunnen beperken. En ook dan zijn de gevolgen in klimatologisch opzicht enorm. Grote bevolkingscentra zouden getroffen kunnen worden. De kans op een toestroom van klimaatvluchtelingen is niet denkbeeldig.

Een deel van de oplossingen ligt op het vlak van de politiek en de internationale samenwerking. Daar heb je als individu/consument geen directe invloed op. Maar op andere zaken heb je wel directe invloed. De teelt van gewassen voor directe consumptie en voor veevoer veroorzaakt ontbossing en erosie en vraagt enorme hoeveelheden water. De vleesproductie zelf veroorzaakt een enorme hoeveelheid broeikasgassen (methaan). Hier kan een dubbelslag gemaakt worden: minder vlees produceren waardoor er minder broeikasgassen ontstaan, maar ook minder teelt van voedergewassen nodig is. We moeten naar een ander eetpatroon toe. En daar kun je als individu wat aan doen door minder vlees te eten.
Een omslag naar hernieuwbare energie is dringend gewenst, maar moeilijk als individu te realiseren. Daarnaast is het belangrijk het algehele energiegebruik omlaag te brengen. En daar kun je als individu wel weer wat aan doen. Heb oog voor isolatie en beperking van je energiegebruik. De auto laten staan en de fiets pakken is een overbekend voorbeeld van eigen regie. Zelfs een elektrische fiets kan een stap in de goede richting zijn als vervanging van de auto, mits die fiets op groene stroom rijdt. Maar ook: beter niet te vliegen, dan te vliegen en de CO2-uitstoot die je eerst veroorzaakt te compenseren door bomen te planten, want daar zijn heel erg veel bomen voor nodig.

Dit soort keuzes maken, het vervolgens doen èn volhouden is niet altijd makkelijk. Een community als een kerk of buurt kan daarbij helpen. De kracht van een kerkelijke gemeenschap ligt in de gemeenschappelijke waarden. Van daaruit kun je elkaar motiveren.
En schroom niet om ook met anders getinte organsities die hetzelfde doel nastreven in zee in te gaan.

Martine Vonk is auteur van Genieten van Genoeg (2016). Buijten en Schipperheijn. ISBN 9789058816771. Boek over geloof en leefstijl, duurzaamheid en eerlijk consumeren. Het bevat actualiteit, bezinning en gespreksvragen om ermee aan de slag te gaan. Uitgegeven als eerst boek in de Micha-boekenserie. combi foto en omslag Martine Vonk.

http://www.martinevonk.nl/

 

 

 

 

 

 

 

2. Adrian de Groot Ruiz - De eerlijke prijs van producten

Adrian de Groot Ruiz True PriceAdrian de Groot Ruiz  is directeur van True Price. De Groot Ruiz wil voor iedereen een goed leven, waar dan ook, nu en in de toekomst. Adrian noemt het een centrale missie van kerkelijke gemeenschappen om te zorgen voor de wereld om je heen. Zijn organisatie doet onderzoek naar de werkelijk kosten die gemaakt worden bij het produceren van koopwaar en verleent diensten aan ondernemingen die op een eerlijke wijze willen produceren en een eerlijke prijs voor hun product willen vragen. En die prijs is vaak hoger dan we gewend zijn om in de supermarkt te betalen. Een bekend voorbeeld van een product met een eerlijke prijs is de chocolade van Tony Chocolonely.

In de prijs van veel producten zit een aantal componenten niet verwerkt. Bijvoorbeeld de prijs van de schade aan het milieu die het transport van goederen veroorzaakt, of het feit dat mensen in de keten onderbetaald worden, of dat de sociale zekerheid van mensen met voeten getreden wordt, of de uitputting van de grond, of de erosie die veroorzaakt wordt door het kappen van bossen of het hoge gebruik van water, of de schade aan het milieu door het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen. Een roos geteeld in Kenia kost hier in de winkel € 0,70. Rekening houdend met bovenstaande zou de roos € 0,95 moeten kosten. 100 gram chocola uit Ivoorkust kost € 1,20, maar zou € 1,60 moeten kosten. Een kopje thee kost € 0,07, maar kost in werkelijkheid € 0,09. Aan een T-shirt uit India van € 15,00 zou eigenlijk een prijskaartje van € 23,00 moeten hangen.
Inmiddels staat dit onderwerp op de agenda van organisaties als de Verenigde Naties en het Internationaal Monetair Fonds.

Het nieuwste project van True Price, in samenwerking met Solidaridad, is de koffieproductie in Mexico. Een pak koffie kost daar in de winkel $ 3,00. Geproduceerd door grote koffieproducenten zou de echte prijs $ 11,10 moeten zijn. Het grote verschil wordt veroorzaakt door de te lage lonen, de slechte sociale voorzieningen en de heel hoge milieukosten door het gebruik van pesticiden. Koffie geproduceerd door de traditionele kleine boer kost in de winkel ook $ 3,00, maar zou eigenlijk $ 6,50 moeten kosten. Het verschil zit ‘m niet in het loon en sociale voorzieningen. Dat is niet veel beter. Het verschil wordt simpelweg veroorzaakt doordat de kleine boer geen geld heeft om pesticiden te kopen. True Price heeft samen met Solidaridad het zogenaamde CSA-project ontwikkeld waarbij de lonen omhoog gaan, de productie op te schalen is en er toch maar weinig pesticiden gebruikt hoeven te worden. De echte prijs van het pak koffie zou dan $ 3,90 moeten zijn.

http://trueprice.org/nl/

3. Jochum Veerman - Koerswijziging bij Fair Trade

Jochum Veerman Fair TradeJochum Veerman  is campagne manager bij de Stichting Max Havelaar. De Stichting Max Havelaar - destijds bekend van de slogan Trade not Aid – zorgde er in 1988 voor dat het eerste eerlijk geproduceerde pak koffie aan prins Claus aangeboden kon worden. Eerlijk betekende en betekent dat boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden geholpen worden om een betere plek te verwerven in de handelsketen, zodat ze kunnen leven van hun werk en kunnen investeren in een duurzame toekomst. Max Havelaar bedient zich steeds meer van de naam Fair Trade [logo in de bijlage], dat zowel de naam van een internationale beweging is als een keurmerk. Inmiddels vallen veel meer producten dan alleen koffie onder het keurmerk.

Een wezenlijk onderdeel van het Fair Trade werk is dat de boeren en arbeiders een eerlijke prijs voor hun producten en hun arbeid krijgen. In de wereldhandel gaat het meestal om de laagste prijs en dan is het welzijn, de beloning voor de boer of arbeider sluitpost. Zo kunnen supermarkten stunten met bananen, koffie, chocolade en nog veel meer, terwijl de mensen die de producten geproduceerd hebben in grote armoede (blijven) leven. Lange gesprekken van Fair Trade met supermarkten over het betalen van een eerlijke prijs hebben tot nu toe niet veel opgeleverd. Supermarkten willen geen prijsafspraken maken en verwijzen naar de consument die goedkope producten wil. Fair Trade wil met acties meer druk gaan zetten op supermarkten om het roer om te gooien. Maar ook als consument kun je bijdragen door faire producten te kopen en de supermarkt te (blijven) vragen om (meer) faire producten.

Een relatief nieuw fenomeen is de Fairtrade Gemeente - Utrecht is ook zo’n gemeente. In een Fairtrade Gemeente [logo in de bijlage] werken winkels, horeca, bedrijven, organisaties, inwoners en de lokale overheid samen of individueel aan meer eerlijke handel, bijvoorbeeld door een fair inkoopbeleid. Een aardig verhaal is dat, toen er meer Fairtrade Gemeenten kwamen, Douwe Egberts een deel van de koffiemarkt voor koffieautomaten dreigde te verliezen omdat de DE koffie niet aan de Fair Trade standaard voldoet. DE spande twee keer een proces aan en twee keer verloren ze. Daarop bood DE alsnog aan gemeenten Fair Trade koffie aan, maar alleen voor grootverbruikers. De DE koffie in de supermarkt is nog steeds niet Fair Trade. Meestal staat er slechts het UTZ kenmerk op.

Klik hier voor het verschil tussen Fair Trade en UTZ koffie

Scholen en kerken kunnen ook Fair Trade worden. In Utrecht is de Domkerk (ook een Groene Kerk) tevens Fairtrade kerk.

http://www.fairtrade.nl/

Het verschil tussen Fair Trade en UTZ koffie

Het UTZ certificaat is bedacht door de grote koffiebranders en inkopers, zoals Albert Heijn en Douwe Egberts. Koffie krijgt het UTZ certificaat als de producent voldoet aan een aantal eisen op het gebied van duurzame landbouwtechnieken. Zo willen de koffiebranders en inkopers de koffieboeren en grote koffieondernemingen stimuleren hun kennis over goede landbouwtechnieken te vergroten. De prijs die de koffiebranders en inkopers betalen voor UTZ-koffie is afhankelijk van het vrije spel van de markt. Dat is meteen het grootste verschil met Fairtrade dat ook duurzame landbouw stimuleert maar daarnaast ook harde, niet-onderhandelbare eisen stelt aan de prijs die aan boerenorganisaties wordt betaald. Dat doet Fairtrade onder andere door een opslag op de marktprijs, de Fair Trade premie. Bedrijven die het keurmerk willen gebruiken moeten deze premie altijd betalen. De boeren investeren de premie samen in bijvoorbeeld gezondheidszorg, productiviteitsverbetering of scholing in plaatselijke gemeenschappen. Ze weten zelf het beste wat nodig is. Fair Trade richt zich met name op kleinschalige en coöperatieve boerenorganisaties.