UITGEDAAGD TOT DUURZAAM LEVEN?

Over een themamaand in de Tuindorpkerk, nov – dec 2018; Meer dan tien diensten en activiteiten die allemaal te maken hebben met zorg voor de aarde. Een zoektocht naar een manier van denken, geloven en leven waarbij niet onze bezorgdheid en een machteloos schuldgevoel de mogelijkheden bepalen, maar verwondering, eerbied en vertrouwen?

Een actueel thema, want het gaat niet goed. Wie de krant bijhoudt, wordt er treurig van. Er gaat geen dag voorbij zonder nieuws over opwarming, de ijskap, de zeespiegel, over insecten die verdwijnen en dieren die uitsterven. Ondertussen groeit de wereldbevolking in snel tempo. En als je denkt dat het jouw tijd wel zal duren, vergeet je dat er ook nog toekomstige generaties zijn. Er moet wat gebeuren, dat is duidelijk.

Maar waar halen we de inspiratie vandaan? Bij de krant moet ik denken aan een oud catecheseboekje waar op de eerste bladzij de vraag werd gesteld: Waaruit kent gij uw ellende? Neem Trouw van dinsdag 9 oktober. Je hoeft alleen maar de koppen te lezen: “Het IPCC waarschuwt nog één keer” en een interview met een van de onderzoekers: “Het kan nog, maar dan moet de wereld alles uit de kast trekken”. Daarnaast: “Abrupte klimaatmaatregel kan financiële sector miljarden kosten”. Gelukkig was er ook goed nieuws: “Bedrijven zien brood in kunstvlees”, maar helaas ook: “Nieuw keurmerk voor ‘groene’ bloemen voegt niet zoveel toe”. En dan heb ik nog niet alles genoemd.

Wat ik er zelf van merk is dat je nauwelijks nog weidevogels ziet (wat ik erg betreur) en dat we een warme zomer hebben gehad (wat me erg beviel). Verder lees ik het en denk: het zou niet in de krant staan als het niet waar was.

Maar wat doen al deze sombere voorspellingen met ons? Ik word treurig en het zorgt voor een vrij machteloos schuldgevoel. Tobberij dus. Maar is zo’n negatief gevoel wel een goede en vruchtbare motivatie om het roer om te gooien? Ik betwijfel het.

Het heeft iets van ‘apocalyptisch levensgevoel’: Het einde der tijden is nabij! Let op de tekenen! Er hoeft maar weinig meer te gebeuren en dan is het met ons gedaan. Het is vijf voor twaalf of nog later en als we nu niet met z’n allen in actie komen, dan hoeft het niet meer.

Waar doet dat aan denken? Het is alsof ik hetzelfde wijsje eerder heb gehoord, maar dan op een ander instrument. Het communisme, de Russen, het rijke Noorden versus het arme Zuiden, de kernwapens, de zure regen, de as van het kwaad, allemaal zaken die ook veel bezorgdheid opriepen, met allemaal dezelfde ernstige waarschuwing: “Als we nu niets doen, gaat het fout”.

Maar gelukkig is er niet alleen maar somberheid. Twee dagen later, op 11 oktober was er een bijlage bij Trouw over “De duurzame 100 van 2018”: Daar werden honderd mensen gepresenteerd uit wetenschap, politiek, landbouw en bedrijven die allemaal met nieuwe initiatieven mensen inspireren tot duurzaam leven en werken. Bekende en onbekende mensen met goede ideeën, enthousiasme en doorzettingsvermogen. Er gebeurt genoeg om niet machteloos bij de pakken neer te zitten en af te wachten tot de aarde ‘op’ is.

Hoe kan het evangelie ons daarbij inspireren? Elke traditie legt daarbij zijn eigen accenten. Aan de orde komen: De Keltische spiritualiteit (die we kennen van de kloostergemeenschap op het Schotse eiland Iona), het rentmeesterschap dat al in de zeventiger jaren inspireerde tot de actie “Nieuwe levensstijl”, de apocalyptische toekomstscenario’s uit de Bijbel en de Franciscaanse traditie van eerbied voor de schepping.

Luther zou hebben gezegd: “Zelfs al zou ik weten dat de wereld morgen in stukken uiteenvalt, ik zou toch mijn appelboom planten.” Deskundigen twijfelen of Luther dat wel echt heeft gezegd. Geeft niet, misschien durven wij zo’n uitspraak na afloop voor onze rekening te nemen.

Van half november tot half december: van de Voleindingszondagen (over de ‘laatste dingen’) tot halverwege Advent (over een hoopvol nieuw begin). In de spanning tussen die twee zoeken we inspiratie. En hoop. Realistisch hoopvol - dat lijkt me wel wat.

Ype Viersen