Expositie "Het spelend kind"

Expositie “het spelend kind”, interview met kunstenaar en theoloog Kristel van der Horst en aankondiging workshop

Kristel van der Horst is pionierend theoloog in Utrecht-Oost bij Begane Grond, beeldend kunstenaar en docent beeldende kunst. De expositie “het spelend kind” is op zondagochtend te zien van 22 september t/m 17 november in de Tuindorpkerk. In dit interview vertelt Kristel over wat haar inspireert en hoe zij de verbinding tussen kunst en kerk ziet. Als dit interview naar meer smaakt kan je niet alleen de kunst bekijken in de kerk maar ook meedoen aan de workshop “Worden als een kind” op 15 oktober om 20u in Huis in de Wijk in de Tuindorpkerk. Daarvoor kan je je opgeven bij Gea via geakonie@ziggo.nl , de bijdrage in de kosten is €5,-.

Vraagt Jezus niet iets onmogelijks als hij volwassenen oproept om te worden als een kind?
Ik denk het niet. Het is natuurlijk onmogelijk om weer kind te zijn, maar er staat te worden als een kind. Het is het mooie aan Bijbelse taal: het is vaak metaforisch en laat daarmee ruimte voor ons eigen leven. Onmogelijkheid gaat uit van een absolute tegenstelling tussen volwassene en kind, ik denk niet dat dat klopt. Weten wij nog wat het was om (spelend) kind te zijn? En kunnen wij door middel van onze eigen ervaring daarvan misschien iets meer te weten komen over wat Jezus hierin eigenlijk van zijn hoorders vraagt? Daar zullen we tijdens de workshop ‘Worden als een kind’ verder mee aan de slag gaan, ik ben daar heel benieuwd naar!

Welke andere thema's (naast het spelend kind) komen in jouw werk voor?
Een ander belangrijk thema in mijn werk is ‘de rest’, dat wat overblijft, achterblijft. Dat wat aan de kant blijft liggen terwijl alles en iedereen er allang weer aan voorbij gegaan is. Het maakproces is voor mij dan ook heel belangrijk. In mijn werk kun je dit vaak nog aflezen aan het ‘eindresultaat’. Het is niet alleen het resultaat dat telt, maar zeker ook de manier waarop tot dat resultaat gekomen is. Jezus’ opvatting van zijn roeping om te zoeken wat verloren is en zijn aandacht voor dat wat niet mee kan komen ontroeren en inspireren mij daarin. Als de stoet mensen achter hem aanhobbelt, kijkt hij naar de rand van de weg, waar een man zit die niet meegaat. Het is niet zo dat aan alle thema’s in mijn werk een Bijbeltekst ten grondslag ligt, maar bij dit thema is die link er wel. Wat gaat er eigenlijk allemaal aan waarde verloren, zonder dat dit echt opgemerkt wordt? Dat vraag ik mij heel vaak af.

Hebben theoloog zijn en kunstenaar zijn voor jou met elkaar te maken? Hoe kan beeldende kunst worden gebruikt in de kerk?
Ik probeer ruimtes te creëren die heilzaam zijn, die mensen goed doen. Dat doe ik als theoloog en ook als kunstenaar. Ze hebben voor mij zeker met elkaar te maken. Al zoek ik daarin nog wel naar mijn plek. Binnen de kerk? Juist buiten? Beide? Wel over God spreken of niet? Expliciete Bijbelteksten of niet? Het is heel helder dat de christelijke traditie voor mij een schat aan betekenis en orde is die ik niet zou willen missen, die mij veel inspiratie geeft, die bepalen hoe ik in het leven staan. Hoe kun je die traditie zo vertalen dat ook anderen er inspiratie uit kunnen putten? Dat is een diepe drijfveer van mij. Met kunstinstallaties kun je de ruimte zo vormgeven dat mensen zich open durven stellen, voor hun eigen leven, voor iets (confronterend, troostend, appellerend) dat hen wordt aangereikt. Liturgie doet dat in beginsel ook. Een gespreksgroep in feite ook. Ik denk dat beeldende kunst de kerk kan helpen deze existentiële ruimtes op een creatieve manier vorm te geven, waarin mensen zich bewust worden van de manier waarop zij in het leven staan en daarop reageren, mee verder gaan. Het is een uitdaging om daarin zowel autonome kunst als christelijke levensbeschouwing hun eigenheid te laten behouden, zodat zij elkaar werkelijk versterken en niet afzwakken. Die zoektocht vind ik heel spannend en ik verwacht er ook veel van.

Ben je door je beeldend werk op een andere manier als theoloog gaan werken?
Door de kunstacademie heb ik meer ruimte gegeven aan mijn eigen drang om te maken. Dat heeft heel veel vreugde gegeven, het past bij mij. Ook zorgde de opleiding ervoor dat ik kon verkennen hoe die twee werelden van theologie en creativiteit in mijzelf bij elkaar komen. Dat proces is nog steeds gaande. Mijn beeld van kunst(enaars) in de kerk is ook positiever geworden. Ik vond doorgaans dat in christelijke kunst te veel van het autonome karakter van kunst verloren ging, ten behoeve van het verhaal. (Terwijl het verhaal daardoor vaak ook niet per sé beter wordt.) Tijdens de kleimeditatie, die ik voor mijn afstuderen ontwikkelde, ontdekte ik dat creativiteit, zingeving en christelijke traditie elkaar juist heel goed kunnen versterken. In de ervaring van de deelnemers komt alles samen.

Welke beeldende kunstenaars inspireren je?
De knipsels van Matisse, maar ook werken van Cobra-kunstenaars zoals Asger Jorn, wekken in mij een enorme experimenteerdrang. Dan loop ik door het Stedelijk in Amsterdam te stuiteren, omdat ik graag zelf wil máken en ontdekken. Het werk van Albert Burri vind ik een mooi voorbeeld van hoe kunst in zijn materialiteit troostend kan zijn. De aandacht voor de vormen in de natuur in het werk van Herman de Vries vind ik schitterend in zijn eenvoud. Ik herken zijn manier van kijken.

Heb je al nieuwe projecten op stapel staan? Plannen? Idealen?
Vanuit mijn eigen bedrijfje geef ik cursussen en lessen op het gebied van zingeving en creativiteit: schildervakanties in Bretagne, kleimeditaties. Die verbinding tussen kunstonderwijs, zelf beeldend werk maken en zingeving neem ik de komende periode onder de loep. Daar is namelijk zoveel mogelijk en ik wil me er graag op bezinnen hoe ik daarin precies verder ga. Deze zomer is zowel mijn opleiding afgerond als mijn werk als pionier. Dat geeft de nodige ruimte voor reflectie. Ik wil in ieder geval de komende tijd weer meer gaan máken.

Meer informatie?
Wil je meer weten over Kristel en haar werk, bekijk dan haar website op www.kristelvanderhorst.nl/ De expositie wordt georganiseerd door de Kunst- en interieurcommissie van de Tuindorpkerk, deze is te bereiken via kit@tuindorpkerk.nl.