GLIMP tentoonstelling van Elmer van Wees in de Tuindorpkerk

“In dit woord zit voor mij de betekenis van suggestie. Een tipje van de sluier. Het geven of krijgen van een vinger, niet de hele hand. Er zit ook de betekenis in van overblijfsel of relikwie.

Tegelijkertijd doet het woord ‘glimp’ denken aan een vonkje of klein lichtje.

Het is ook een beetje een onnozel en onhandig woord, en daar houd ik wel van. Je kunt er vrijelijk op associëren. Net als op mijn schilderijen.”

Het is de toelichting die Elmer van Wees geeft bij de vijftien nieuwe schilderijen die vanaf zondag 1 december tot half februari te zien zijn in de kerkzaal van de Tuindorpkerk.
Het is bijzonder schilderwerk waar tot op het laatst aan is gewerkt. In het atelier van Elmer staan altijd wel vijf doeken naast elkaar waar tegelijk aan wordt gewerkt. Van een aantal is de verf nog nat; die mogen in de komende weken drogen in de kerk.
“Schilderen is zoeken. Ik wantrouw mezelf als zich al schilderend een te gemakkelijke oplossing aandient. Een schilderij hoeft niet te kloppen als afbeelding van de werkelijkheid, zoals je dat met een foto kunt doen. Dan ga ik als schilder concessies doen aan de algemene blik. Het is blijven zoeken. Zoeken naar wat? Naar iets wat je nog nooit eerder zo hebt gezien.”

Het zijn wel schilderijen waar je als kijker even de tijd voor moet nemen. Je vraagt je af ‘wat zie ik eigenlijk?’. Het duurt even voor je ogen gewend zijn aan een bonte wirwar van kleur en streek. Zou dat water zijn? Een riviertje? Lopen daar mensen? Vaak is het op het eerste gezicht helemaal niet duidelijk waar je naar kijkt. De meeste schilderijen bewegen zich op de grens van figuratief en abstract. De schilder heeft een actuele foto of in een klassiek schilderij gebruikt als aanleiding of vertrekpunt, maar het resultaat is geen letterlijk verhaal.

expositie dec 2019

Neem bijvoorbeeld het schilderij van de afbeelding bij dit verhaal. Je krijgt niet letterlijk een gebeurtenis te zien. Toch krijg je als kijker het idee dat er wel iets gebeurt. Het gevoel van iets groots. Maar wat is het? Dat is niet precies onder woorden te brengen. “Schilderen is het creëren van suggestie” zegt Elmer, “en als het lukt heb ik als schilder het idee dat ‘het klopt’ op een manier die ik niet in de hand heb. Of maar voor een deel in de hand heb. Het overkomt me. Het is toeval, in de betekenis dat ik het als het ware in de schoot krijg geworpen. En de kijker krijgt misschien ook de ervaring van een ‘meer dan het gewone’. In die zin vind ik mijn schilderijen ook religieus, hoewel het geen letterlijk verhaal is.”

Hij vertelt over pater Jan Nieuwenhuis van de Amsterdamse Dominicuskerk, bij wie op zijn studeerkamer een afbeelding hing van Johannes de Doper die een vinger voor zijn mond houdt: Wees voorzichtig met wat je zegt! “Ik heb van hem geleerd dat we God niet rechtstreeks kennen en dat we God ook niet letterlijk kunnen benoemen. Schilderen is een vorm van mediteren en blijven zoeken tot het moment dat alles op zijn plaats is gevallen.”

Ik denk hierbij aan de regels van Gerrit Achterberg:
De dichter, onder ‘t schrijven, weegt en wikt, op dood en leven een schermutseling,
totdat de deur eindelijk open gaat.”

Het zoeken naar de juiste woorden van de dichter lijkt op het zoeken naar de ‘ware’ vorm van de schilder. En kijkers hebben weer hun eigen associaties. Wat hen raakt of ontroert hoeft helemaal niet samen te vallen met wat de schilder bewust heeft bedoeld. Maar als het ‘aankomt’ is jouw wereld groter of anders dan die eerst was. Om zoiets gaat het.

De schilder Elmer van Wees (46 jaar) woont met zijn gezin in Maarssen en genoot zijn opleiding aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In de oude school tussen de Schutstraat en de Laan van Engelswier heeft hij een schilderschool waar cursussen tekenen en schilderen worden gegeven (www.ateliervanwees.com).

Op woensdagavond 22 januari (20.00 – 21.30 uur)is Elmer van Wees te gast in het “Huis in de wijk”. Hij zal daar vertellen over zijn inspiraties en een toelichting geven op het werk dat in de tentoonstelling te zien is.

Ype Viersen